Ngày 14/8/2026, Khoa Luật thuộc Trường Ngôn ngữ – Xã hội Nhân văn (LHSS), Đại học Duy Tân đã tổ chức thành công Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Án lệ – Những vấn đề lý luận và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam”. Hội thảo là diễn đàn học thuật quan trọng, quy tụ các thẩm phán, nhà khoa học, chuyên gia pháp lý, luật sư và giảng viên đến từ nhiều cơ sở đào tạo, nghiên cứu luật trên cả nước, cùng trao đổi về những vấn đề đang đặt ra trong quá trình hình thành, phát triển và áp dụng án lệ tại Việt Nam.

Hội thảo được tổ chức với mục tiêu cung cấp những luận cứ khoa học và thực tiễn phục vụ quá trình hoàn thiện cơ chế pháp lý về án lệ, đồng thời góp phần xây dựng nguồn tài liệu tham khảo có giá trị cho các cơ sở đào tạo luật trong giảng dạy và nghiên cứu về án lệ. Chương trình Hội thảo có sự tham gia của Thẩm phán Nguyễn Biên Thùy, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao với vai trò phát biểu đề dẫn và đồng chủ trì; cùng PGS.TS. Phan Nhật Thanh, Khoa Luật, Đại học Duy Tân.

Các tham luận tại Hội thảo tập trung vào nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn có ý nghĩa thiết thực đối với hoạt động xét xử và nghiên cứu pháp luật. Trong đó, các chuyên gia đã phân tích án lệ trong hệ thống pháp luật hỗn hợp; yếu tố giải thích pháp luật trong án lệ Việt Nam; lý luận và thực tiễn về án lệ theo pháp luật quốc tế. Bên cạnh đó, các tham luận đi sâu vào những lĩnh vực pháp lý cụ thể như phá sản, giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại, tranh chấp tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn và chứng cứ, chứng minh trong tố tụng dân sự.

Một trong những nội dung nổi bật được các đại biểu trao đổi là mối quan hệ giữa án lệ và giải thích pháp luật, cũng như giới hạn của hoạt động tư pháp trong việc hình thành và phát triển án lệ. Các ý kiến tại Hội thảo cho rằng pháp luật thành văn không phải lúc nào cũng có thể dự liệu đầy đủ mọi tình huống phát sinh trong thực tiễn. Trong bối cảnh đó, những bản án có lập luận chặt chẽ, có giá trị định hướng đối với việc giải quyết các vụ việc tương tự có thể trở thành nguồn lập luận tư pháp quan trọng, góp phần làm rõ và bổ trợ cho pháp luật thành văn

Đáng chú ý, Hội thảo cũng đặt vấn đề về nâng cao chất lượng và khả năng dự báo của án lệ. Các chuyên gia phân tích những mức độ khác nhau của hoạt động áp dụng pháp luật, từ áp dụng quy phạm rõ ràng, giải thích quy phạm chưa rõ đến trường hợp hình thành những quy tắc mới có nguy cơ tiệm cận chức năng lập pháp. Từ đó, một trong những hướng tiếp cận được đề xuất là chú trọng “khả năng dự đoán trước” nhằm kiểm soát ranh giới giữa giải thích pháp luật và tạo lập quy tắc mới. Đồng thời, kỹ thuật “phân biệt vụ việc” được nhấn mạnh như một công cụ quan trọng giúp bảo đảm sự thống nhất trong áp dụng án lệ nhưng vẫn tôn trọng nguyên tắc độc lập xét xử.

Các thảo luận cũng cho thấy án lệ có ý nghĩa đặc biệt trong những lĩnh vực mà pháp luật thành văn còn khó bao quát đầy đủ, nhất là kinh doanh, thương mại, phá sản và đất đai. Việc phát triển án lệ có chất lượng, có tính ổn định và khả năng dự báo cao sẽ góp phần nâng cao tính thống nhất trong xét xử, bảo đảm công bằng trong những vụ việc tương tự và tăng cường niềm tin của người dân, doanh nghiệp vào hệ thống tư pháp.

Bên cạnh vai trò của cơ quan xét xử, Hội thảo đặc biệt nhấn mạnh sự kết nối giữa hoạt động xét xử, nghiên cứu khoa học và đào tạo luật. Các ý kiến đề xuất mở rộng sự tham gia của đội ngũ giảng viên, nhà nghiên cứu luật trong việc phát hiện và đề xuất các bản án có giá trị phát triển thành án lệ. Đồng thời, việc giảng dạy án lệ trong các cơ sở đào tạo luật cần chuyển từ cách tiếp cận đơn thuần là “học nội dung án lệ” sang “học cách lập luận từ án lệ”, thông qua các phương pháp như phiên tòa giả định, thảo luận tình huống và rèn luyện kỹ năng tranh tụng.

Với những trao đổi đa chiều, có sự kết nối giữa lý luận pháp lý – thực tiễn xét xử – nghiên cứu khoa học – đào tạo luật, Hội thảo “Án lệ – Những vấn đề lý luận và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam” đã góp phần làm rõ hơn vai trò của án lệ trong hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay. Thành công của Hội thảo đồng thời tiếp tục khẳng định vai trò của Khoa Luật, Trường Ngôn ngữ – Xã hội Nhân văn, Đại học Duy Tân trong việc tạo dựng các diễn đàn học thuật có chất lượng, thúc đẩy trao đổi tri thức pháp lý và đóng góp thiết thực vào quá trình hoàn thiện pháp luật, nâng cao chất lượng tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam.