I. Bối cảnh pháp lý và lý do sửa đổi

Trước khi Nghị định 232/2025/NĐ-CP có hiệu lực (từ 10/10/2025), hoạt động sản xuất vàng miếng, nhập khẩu nguyên liệu vàng để sản xuất, và xuất khẩu vàng nguyên liệu ở Việt Nam đều nằm dưới cơ chế độc quyền của Nhà nước – SJC (Công ty Vàng bạc Đá quý Sài Gòn) là đơn vị chủ lực được phép sản xuất và cung ứng phần lớn vàng miếng trên thị trường trong nhiều năm. Điều này quy định tại Nghị định 24/2012/NĐ-CP và các văn bản liên quan về quản lý hoạt động kinh doanh vàng.

Vì vậy, Chính phủ đã ban hành Nghị định 232/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 24/2012/NĐ-CP nhằm thực hiện đổi mới cơ chế quản lý hoạt động kinh doanh vàng, tăng cường cạnh tranh pháp lý và tạo khung điều kiện cho thị trường vàng phát triển phù hợp với thực tiễn và các luật mới ban hành (Luật Ngân hàng Nhà nước, Luật Điều kiện Kinh doanh, Luật Đầu tư…).

II. Những nội dung thay đổi chính

1) Bãi bỏ cơ chế độc quyền sản xuất vàng miếng

Một trong những điểm thay đổi lớn nhất là bãi bỏ điều khoản Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng, nhập khẩu nguyên liệu vàng để sản xuất và xuất khẩu nguyên liệu. Điều khoản này trước đây quy định tại Khoản 3 Điều 4 Nghị định 24/2012 đã bị bãi bỏ hoàn toàn theo Nghị định 232.

Thay vì độc quyền, hoạt động này được chuyển sang cơ chế cấp phép có điều kiện – doanh nghiệp, ngân hàng thương mại có thể đăng ký và được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV) cấp phép để sản xuất vàng miếng nếu đáp ứng các điều kiện về vốn, năng lực và tuân thủ pháp luật.

Điều này đồng nghĩa, nhiều chủ thể kinh doanh hơn có thể tham gia sản xuất vàng miếng, tăng nguồn cung và cạnh tranh trên thị trường. Ngành vàng bước vào giai đoạn cạnh tranh thị trường theo quy định pháp luật, giảm phụ thuộc vào một đơn vị duy nhất.

2) Mở rộng quy định về các hoạt động kinh doanh vàng

Nghị định 232/2025 đã sửa đổi, bổ sung các loại hình kinh doanh vàng được điều chỉnh, cụ thể:

• Bổ sung hoạt động sản xuất vàng miếng vào phạm vi điều chỉnh.
• Mở rộng phạm vi về kinh doanh mua bán vàng miếng, nhập khẩu – xuất khẩu vàng, cũng như kinh doanh vàng tài khoản và hoạt động phái sinh về vàng.

Việc mở rộng này không chỉ tạo khung pháp lý toàn diện hơn cho cả các hoạt động vật lý (vàng miếng, trang sức) mà còn cho các hoạt động giao dịch tài chính có liên quan đến vàng – phù hợp với sự phát triển của thị trường tài chính hiện đại.

3) Quy định mới đối với thanh toán giao dịch vàng

Một thay đổi đáng chú ý khác là quy định về hình thức thanh toán trong mua bán vàng: theo đó từ 10/10/2025, giao dịch mua, bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên trong một ngày đối với mỗi khách hàng phải được thực hiện bằng chuyển khoản qua tài khoản ngân hàng thay vì thanh toán bằng tiền mặt.

Quy định này nhằm tăng sự minh bạch giao dịch và khả năng giám sát dòng tiền, giảm thiểu rủi ro tiền mặt lớn và giao dịch “chợ đen”, tạo cơ sở số hóa dữ liệu thị trường và phục vụ hoạt động kiểm soát rủi ro vĩ mô.

III. Tác động đối với kinh doanh và thị trường vàng

1) Tác động đối với doanh nghiệp và cạnh tranh thị trường

Việc bãi bỏ độc quyền sẽ khai mở cơ hội kinh doanh cho nhiều chủ thể hơn: ngân hàng thương mại, doanh nghiệp tư nhân đủ điều kiện có thể tham gia sản xuất vàng miếng; tăng cạnh tranh sản phẩm, chất lượng và giá cả trên thị trường trong nước, giảm sức ép lên một vài doanh nghiệp lớn đóng vai trò độc quyền trước đây.

Tuy vậy, trong ngắn hạn, thị trường có thể đối mặt với nguồn cung thiếu hụt nếu số lượng nhà sản xuất chưa đủ đáp ứng nhu cầu, vì quá trình cấp phép và đầu tư ban đầu cần thời gian.

2) Thay đổi trong thanh toán và tác động giám sát thị trường

Quy định về thanh toán không chỉ tác động đến người tiêu dùng mà còn đến quy hoạch hệ thống kế toán, phòng chống rửa tiền và minh bạch hoá dữ liệu giao dịch trong thị trường vàng. Điều này phù hợp với định hướng quản lý tài chính hiện đại, giúp cơ quan quản lý nắm bắt tốt hơn hoạt động thị trường và ngăn ngừa rủi ro kinh tế vĩ mô.

3) Tác động dài hạn đối với điều tiết vĩ mô

Việc chuyển từ cơ chế độc quyền sang cấp phép và tăng cường minh bạch mang lại lợi ích cho: Ổn định giá vàng trong nước, giảm chênh lệch so với giá quốc tế; Giảm áp lực nhập khẩu ngoại tệ để mua vàng khi thị trường trong nước phát triển và đa dạng nguồn cung.

IV. Kết luận

Nghị định 232/2025/NĐ-CP đánh dấu một bước chuyển mình quan trọng trong quản lý hoạt động kinh doanh vàng ở Việt Nam, chuyển từ cơ chế độc quyền sang cạnh tranh theo pháp luật, mở rộng phạm vi điều chỉnh và tăng cường minh bạch trong thanh toán giao dịch. Những thay đổi này không chỉ tạo ra môi trường pháp lý linh hoạt cho doanh nghiệp mà còn hỗ trợ cơ quan quản lý thích ứng tốt hơn với những yêu cầu của thị trường hiện đại.